Wczesna ocena zaburzeń ruchowych

Dodano: 2016-06-19, 21:58
W przypadku uszkodzenia niedojrzałego mózgu, rozwój ruchowy przyjmuje zaburzony charakter. Obraz tych zaburzeń może być znacznie zróżnicowany, bowiem zależy on nie tylko od przyczyny i stopnia deficytów, ale także od efektów plastyczności mózgu oraz aktywności mechanizmów kompensacyjnych. W większości przypadków, już w pierwszych miesiącach życia można u tych dzieci zaobserwować nieprawidłowości w rozwoju psychomotorycznym, które zgodnie z koncepcją NDT-Bobath określane są mianem zaburzeń ruchowych pochodzenia ośrodkowego (ZRPO), a zgodnie z koncepcją Vojty mianem zaburzeń ośrodkowej koordynacji nerwowej (z.o.k.n.)

U podstaw podejmowania decyzji dotyczących wczesnej interwencji, leży przede wszystkim racjonalne podejście diagnostyczne. Jednym z problemów diagnostycznych jest swego rodzaju "nadwykrywalność" ZRPO i kierowanie do usprawniania dzieci jedynie na podstawie anamnestycznych czynników ryzyka (czyli zagrożenia z okresu płodowego, okołoporodowego i poporodowego, do około 3 m.ż.). A drugim problemem jest zbyt późne rozpoznawanie zaburzeń u dzieci bez obciążeń, czyli nie znajdujących się w powyższej grupie ryzyka. Z tego powodu część lekarzy nie poświęca wystarczającej uwagi diagnostycznej dzieciom, które urodziły się "zdrowe", w okolicznościach prawidłowej ciąży i porodu. Tymczasem okazuje się, że nie jest to właściwe podejście ponieważ wyniki badań wielu autorów wykazały, że połowa populacji dzieci z MPD to dzieci, u których nie stwierdzono czynników ryzyka w wywiadzie okołoporodowym.



W rozwiązaniu tych trudności szczególnego znaczenia nabierają czynniki ryzyka symptomatycznego. Są to zaburzenia rozwoju somatycznego i psychoruchowego dziecka stwierdzone na podstawie wczesnej diagnostyki neurorozwojowej, która została wprowadzona przez Vojtę, a następnie rozpowszechniona przez szkołę monachijską.
Obejmuje ona wybrane stosownie do stanu pacjenta elementy:
- Pediatryczne badanie lekarskie
- Pomiary antropometryczne i badania genetyczne
- Badania kliniczne takie jak: USG, TK, MR, EEG
- Ocenę funkcjonalną na podstawie jednej z poniższych metod:
Oceny globalnych wzorców ruchu (General Movements, GMs)
Oceny neurorozwojowej
Neurokinezjologicznej diagnostyki metodą Vojty
Profilu rozwoju psychomotorycznego za pomocą testów MFDR
- Oceny psychologiczno-pedagogicznej oraz logopedycznej

W badaniach klinicznych za najistotniejsze czynniki ryzyka symptomatycznego zostały uznane: niska masa urodzeniowa, poniżej 2000g, ocena Apgar 1-3 punkty, hipo i hipertonia mięśniowa, epizody bezdechu, drgawki noworodkowe, krwawienia wewnątrzczaszkowe. Najgorzej rokują wylewy IV stopnia, gdy wynaczyniona krew przedostaję się do miąższu mózgu, który ulega bezpowrotnemu zniszczeniu. W tym miejscu należy podkreślić, że skutki uszkodzenia niedojrzałego OUN nie są w pełni przewidywalne.
Ocena zaburzeń ruchowych wg Vojty obejmuje:
1. Obserwację motoryki spontanicznej
2. Ocenę odruchów prymitywnych i automatyzmów noworodkowych
3. Ocenę reaktywnosci posturalnej (7 prób ułożeniowych)
Ciężkie ZOKN to 7 nieprawidłowych reakcji
Średniociężkie ZOKN to 6-7 nieprawidłowych reakcji
Lekkie ZOKN to 4-5 nieprawidłowych reakcji

Testy Monachijskiej Funkcjonalnej Diagnostyki Rozwojowej (MFDR)
Oceniają "wiek" rozwoju funkcji motorycznych takich jak: siadanie, czworakowanie, chodzenie, chwytanie oraz poziom umiejętności umysłowych: mówienie, reakcje społeczne. Stwierdzenie u dziecka w pierwszym roku życia opóźnienia osiągającego powyżej 3 miesięcy stanowi poważne ryzyko symptomatyczne i jest wskkazaniem do stymulacji rozwoju dziecka.

Ocena neurorozwojowa NDT Bobath
Koncepcja NDT zakłada, że wzorce motoryczne i posturalne są najbardziej obiektywnymi przejawami stopnia dojrzałości OUN oraz sprawności jego funkcjonowania. Choć charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem rzetelności, to nie jest jednak wystandaryzowana. Dodatkowo nacechowana jest dużą dozą subiektywizmu i zależy od wiedzy i doświadczenia terapeuty.

Ocena metodą Prechtla, zwana oceną Globalnych Wzorców Ruchowych (GMs)

Dzięki ocenie "jakości" ruchów globalnych możliwe stało się wykrycie zaburzeń ruchowych już w okresie prenatalnym lub kilka tygodni po urodzeniu. Określone zasady oceny dotyczą zarówno wcześniaków, jak i noworodków donoszonych. U ludzkich płodów już w 9-12 tygodniu pojawia się szeroki wachlarz specyficznych wzorców ruchowych, takich jak: przeciąganie, pojedyncze ruchy kończyn, wzdrygnięcia, ruchy oddechowe, ziewanie, a także wyodrębnione przez Prechtla tzw. Globalne wzorce ruchu (GMs). Te wzorce ruchowe występują w okresie płodowym i ich forma nie zmienia się po urodzeniu. Zgodnie z opisem opracowanym przez Prechtla są złożone, występują często i trwają na tyle długo, że możliwe jest ich zarejestrowanie (video), a następnie wnikliwa ocena ich jakości. Znamienna jest obserwacja parametrów takich jak: siła, prędkość oraz intensywność, a następnie stopniowe wygaszanie ruchu. Obecność składowej rotacyjnej każdego ruchu sprawia, że ruchy te są płynne i harmonijne oraz robią wrażenie różnorodnych i złożonych.
Czas nagrania video zależy od wieku dziecka: u wcześniaków jest to ok. 30-60 min, a dla noworodków 5-10 minut. Kamera cyfrowa powinna być zamontowana tak, aby zbierać obraz dziecka od góry. Dziecko powinno leżeć w pozycji na plecach, z odkrytymi ramionami i nóżkami. Rejestracji podlega spontaniczna aktywność dziecka. Z nagrania pobierane są trzy miarodajne przykłady ruchów globalnych. Czułość metody wynosi 94%.
Gabinet Rehabilitacji Leczniczej
Filena Plus Sp. z o.o.
Telefon: +48 796 529 202
strzałka do góry