Dziecko z asymetrią ułożeniową

Dodano: 2016-07-02, 13:20
Dziecko z asymetrycznym rozkładem napięcia posturalnego

Nieprawidłowy rozwój ruchowy wynika głównie z dominacji w motoryce spontanicznej aktywności odruchów prymitywnych. Wg Vojty szczególne znaczenie ma występowanie tonicznych odruchów szyjnych. Odgrywają one dużą rolę w początkowym stadium rozwoju, a ich zanikanie we właściwym czasie, stanowi warunek rozwoju prawidłowej postawy ciała. Dziecko z zaburzeniami ruchowymi pochodzenia ośrodkowego nie potrafi ustabilizować głowy w linii środkowej, co prowadzi do asymetrii ustawienia, nieprawidłowego rozkładu ciężaru ciała i utrwalenia asymetrycznego tonicznego odruchu szyjnego (ATOS) na jedną ze stron. Odruch ten wyzwala przewagę napięcia prostowników po stronie, w którą zwrócona jest twarz oraz zginaczy po stronie przeciwnej. Asymetryczne ustawienie głowy często może prowadzić do zniekształceń kości czaszki oraz zaburzeń czynności ssania, połykania i oddychania. Ustawienie przepony i jej praca również są nieprawidłowe.

Nieprawidłowe wzorce postawy i ruchu w pozycji supinacyjnej:
- wyraźna asymetria ułożeniowa
- brak elongacji szyi
- rotacja wewnętrzna w stawach kulistych
- dłonie sztywno zaciśnięte w pięści


Nieprawidłowe wzorce postawy i ruchu w pozycji pronacyjnej:
- obwodowa stabilizacja ciała
- wzmożone napięcie w częściach dystalnych, dłonie zaciśnięte w pięść
- wysokie uniesienie obręczy barkowej
- łokcie cofnięte za linię barków



Wymuszone ułożenie ciała spowodowane przewagą ATOS-u na jedną ze stron powoduje brak koordynacji ruchów gałek ocznych, które rozwijają się wraz z ułożeniem głowy w linii środkowej. W efekcie zaburzeń rozwoju środkowolinijnej orientacji i umiejętności przekraczania środkowej linii ciała pojawiają się trudności z ruchami wykonywanymi obustronnie i symetrycznie, a przede wszystkim z rozwojem koordynacji wzrokowo- ruchowej. Nie rozwija się obustronne używanie rąk, sięganie, przekładanie przedmiotów z ręki do ręki i kierowaniu ich do ust. Problem w symetrycznej i antygrawitacyjnej pracy kończyn górnych prowadzi również do zaburzenia somatognozji, gdyż dziecko nie poznaje własnego ciała obydwoma rękami.

Wpływ przetrwałego ATOS-u przyczynia się również do nasilonej rotacji i zgięcia bocznego w obrębie kręgosłupa, co predysponuje do wczesnego występowania skoliozy i zwichnięcia biodra po stronie potylicznej. W pozycji pronacyjnej upośledzony jest aktywny podpór na przedramionach, a w późniejszym okresie utrzymanie pozycji czworaczej, gdyż dziecko ma trudności w podporze kończyny górnej po stronie potylicznej.
Skręcenie miednicy ku przodowi i uniesienie jej po stronie potylicznej pozbawia kości udową możliwości podparcia jej na podłożu. Udo rotuje się do wewnątrz, co sprzyja podwichnięciu lub zwichnięciu biodra przy występowaniu dużej asymetrii.
Przetrwały i nasilony ATOS ma niekorzystny wpływ na rozwój pionizacji oraz wzorców lokomocyjnych. W pielęgnacji należy pamiętać, żeby nie utrwalać asymetrii poprzez nieprawidłowe układanie, zbyt wczesne sadzanie i pionizację dziecka.

Terapia dziecka z asymetrycznym rozkładem napięcia posturalnego

Nadmiar aktywności tonicznej jest jednym z najczęściej występujących zaburzeniem u dzieci z uszkodzonym o.u.n., jednak nasilenie nieprawidłowości może być wyrażone w różnym stopniu. Najwcześniejszym nieprawidłowym objawem z.r.p.o. jest jednostronna asymetria. Prawidłowy rozwój kontroli głowy kształtuje głównie orientację w linii środkowej ciała. Wymaga to adekwatnego do potrzeb, jednoczesnej, kontrolowanej współpracy prostowników i zginaczy szyi podczas symetrycznego jej utrzymywania w pozycji supinacyjnej oraz uniesienia ponad podłoże w pozycji pronacyjnej. Jest to bazą rozwoju niezależnych ruchów głowy i obręczy barkowej oraz niezbędną do uaktywnienia i stopniowej dominacji reakcji nastawczych głowy i ciała. Jeżeli obustronna, symetryczna praca mięśni zginaczy głowy i szyi nie rozwinie się, niemowlę będzie miało trudności w utrzymywaniu głowy w linii środkowej. Brak symetrii ustawienia głowy skutecznie hamuje rozwój orientacji w osi podłużnej, a boczne jej ustawienie wywołuje różnie nasiloną asymetrię posturalną. Doprowadza to do przewagi ATOS-u na jedną ze stron.
Leżenie tyłem charakteryzuje się skrętem głowy w jedną stronę oraz wyprostem kończyn w kierunku, których zwrócona jest twarz i zgięcie kończyn w kierunku, których zwrócona jest potylica. Reakcja ta występuje w prawidłowym rozwoju do końca 6 miesiąca życia i ma charakter toniczny. Jeśli jednak jej czas występowania jest wydłużony, a jego nasilenie zbyt duże, ma on wtedy niekorzystny wpływ na dalszy rozwój psychoruchowy. Występująca asymetria nie dotyczy tylko głowy i szyi, lecz również tułowia i miednicy, czemu towarzyszy skręcenie kręgosłupa i nasilające się z czasem utrzymywanie ciężaru ciała na stronie, w którą zwrócona jest twarz. Nasila się także rotacja i zgięcie boczne co predysponuje do wczesnego powstania skoliozy. W pozycji supinacyjnej nie obserwuje się zabawy rękami pod kontrolą wzroku, oburęcznego sięgania do przedmiotów i do stóp. Brak symetrycznej, obustronnej pracy kończyn górnych powoduje zaburzony rozwój somatognozji, gdyż dziecko nie może poznawać własnego ciała obydwoma rękami.
W pozycji pronacyjnej ciężar ciała jest nierównomiernie rozłożony na poszczególne jego odcinki. Nadmiernie wyrażona asymetria utrudnia właściwe wyrównanie posturalne w płaszczyźnie czołowej, w związku z czym przesunięcie ciężaru ciała prowokowane jest bocznym zgięciem głowy i tułowia w kierunku strony obciążonej. Brak jest również symetrycznego podporu na łokciach, co prowadzi później do trudności w utrzymaniu pozycji czworaczej i czworakowaniu, ponieważ podpór na kończynie górnej po stronie potylicy jest niewykształcony.
Postępowanie terapeutyczne u dziecka z nadmiernie wyrażoną i/lub przetrwałą asymetrią ułożenia opiera się m.in. na wyhamowaniu dominującej we wzorcach motorycznych i posturalnych aktywności tonicznej. Należy dostarczyć niemowlęciu bodźców czuciowych i stymulacji podporu na łokciach w celu włączenia kończyn po stronie potylicznej w budowany schemat ciała.

Ważnym elementem terapii jest dążenie do zniwelowania istniejącej asymetrii ciała i umożliwienie dziecku odczucia symetrii, która jest fundamentem dla późniejszych wzorców postawy i ruchu.

Wzmocnieniu podparcia na łokciu służy praca mięśni dźwigających górną część tułowia ponad podłoże. Można uzyskać to poprzez stymulację II fazy odruchowego obrotu. Pobudzane są jednocześnie funkcje w obrębie wszystkich mięśni kończyn dolnych, konieczne do podpierania się na kolanie. Zadaniem torowania II fazy obrotu jest przeniesienie punktu podparcia na łopatkę po stronie potylicznej, oparcie ciężaru ciała na przedramieniu potylicznym (nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej) i krętarzu większym kości udowej po stronie potylicznej (punctum fixum) oraz przeniesienie kończyny górnej twarzowej (punctum mobile). W celu wypracowania reakcji wyprostnych tułowia i kończyn stosuje się ćwiczenia w tzw. sztucznych pozycjach.
Gabinet Rehabilitacji Leczniczej
Filena Plus Sp. z o.o.
Telefon: +48 796 529 202
strzałka do góry